Yer yuzida vaqt tezlaşdi — olimlar xulosasi

Yer yuzida vaqt tezlaşdi — olimlar xulosasi

Butunrossiya fizika-texnika va radiotexnika ölçovlari ilmiy-tadqiqot instituti vaqt, çastota va Yerning aylaniş parametrlarini aniqlaş böyiça davlat xizmati bergan maʼlumotga köra, 2021 yil — Yer aylanişining tezlaşişi tufayli 2020 yilga nisbatan qisqaroq böladi.

Tadqiqotlar natijasi ölaroq, ötgan bir yil davomida tezlaşgan 28 kun aniqlangan, masalan 19 iyulda kun odatdagidan qisqa, yaʼni 1,4 millisekundga qisqargan. Olimlar Yer aylanişining tezlaşişi tufayli yil davomiyligini baʼzan bir soniyaga qisqartirişi mumkinligini istisno etmaydilar, çunki kunduzgi yoruğlik atom soati bilan ölçangan universal vaqtni bosib ötişni boşlagan edi.

Sönggi ön yilliklarda «aylanma» kun uzoqroq bölgan. Şuning uçun bir yarim yilda UTC (Umumjahonning kelişilgan vaqti) vaqt ölçoviga qöşimça soniya qöşişi kerak edi. Ammo sönggi tört yilda kunning uzunligi, yaʼni Yerning aylanişi bilan belgilanadigan vaqt ölçovi atom kunining davomiyligiga deyarli teng bölgani bois UTC vaqt ölçoviga sakraş soniyasini kiritiş talab qilinmadi. Agar Yer aylanişining tezlaşişi bir xil tempda davom etsa, endi aksinça UTC şkalasiga soniya qöşiş kerak emas, balki ayiriş kerak böladi.

1972 yildan beri har xil yillarda kunduzgi soatni töğrilaş uçun jami 27 soniya qöşildi. Birinçi marta bunday «sakraş» sekundiga 1972 yil 1 iyulda, oxirgi marta esa 2016 yil 31 dekabrga ötar keçasi, 2017 yil 1 yanvarga qöşilgan edi.

×